Maar dit biedt geen garantie voor de toekomst. Er pakken zich donkere wolken samen boven Nederland. Het dodelijkste conflict in Europa sinds de Tweede Wereldoorlog heeft een einde gemaakt aan het vredesdividend van de afgelopen decennia. De vergrijzing van onze bevolking brengt grote uitdagingen met zich mee voor ons zorg- en pensioenstelsel, en we zijn nog niet halverwege de transitie naar een klimaatneutrale samenleving. Daarnaast moeten we onze infrastructuur moderniseren, meer betaalbare woningen bouwen, en de dalende trend in de kwaliteit van ons onderwijs kenteren. Dat vraagt niet om incidentele maatregelen, maar om structurele keuzes die de samenleving betaalbaar te houden.

Om deze uitdagingen het hoofd te bieden is economische groei nodig: minimaal 1,5% tot 2% per jaar. Dat is het minimale niveau om de stijging in uitgaven bij te benen, maar laat nog geen ruimte voor verbetering in onze koopkracht, betere sociale voorzieningen en verdere investeringen voor de toekomst. De projecties van het Centraal Planbureau (CPB) laten echter zien dat de Nederlandse economie op middellange termijn met slechts 0,9% per jaar zal groeien. De extra benodigde groei realiseren is niet gemakkelijk. Om dit te bereiken zijn tot 2035 minstens € 151 tot 187 miljard aan additionele, grotendeels private investeringen nodig. Deze investeringsopgave staat centraal in dit rapport: zonder deze impuls daalt onze toekomstige (brede) welvaart. Deze investeringen kunnen nu niet plaatsvinden omdat de randvoorwaarden, zoals stikstofruimte en toegang tot energie, onvoldoende aanwezig zijn. Dit moet snel op orde worden gebracht. Lage groei betekent namelijk niet trage vooruitgang: met de enorme uitdagingen op het gebied van zorg, defensie en de energietransitie betekent het een structurele achteruitgang in onze welvaart.

Internationale ontwikkelingen maken deze uitdaging nóg acuter. De Verenigde Staten (VS) en China vergroten in rap tempo hun voorsprong in kritieke technologieën. Terwijl zij met programma’s als het American AI Action Plan en het 14e vijfjarenplan vol investeren in technologische zelfredzaamheid en dominantie in kritieke technologieën zoals kunstmatige intelligentie (AI), halfgeleiders, drones en biotechnologie, raakt Nederland verder achterop. Het verschil in investeringen van grote Europese en Amerikaanse bedrijven is in zeven jaar van 36% naar 76% gegroeid tot € 700 miljard per jaar. We worden technologisch buitenspel gezet, juist in de domeinen die zo belangrijk zijn voor de toekomst van Nederland. In de domeinen die bepalend zijn voor onze toekomstige welvaart (digitalisering & AI, veiligheid & weerbaarheid, gezondheid & biotechnologie en energie- en klimaattechnologie) zijn we afhankelijk van hen, maar zij niet van ons. Daarmee staat niet alleen onze economische positie, maar ook onze strategische relevantie onder druk. Nederland kan dit tijdsnood niet alleen keren, maar kan binnen Europa een cruciale rol spelen in onze gezamenlijke strategische relevantie.

Mario Draghi luidde vorig jaar de noodklok over het Europese concurrentievermogen. De volgende twee hoofdstukken laten zien dat het ook in Nederland twee voor twaalf is. Voor onze toekomstige welvaart is het absoluut noodzakelijk dat we inzetten op economische groei en het vergroten van onze strategische relevantie. Dat is geen abstract doel, maar een voorwaarde om Nederland ook in de toekomst een welvarend, veilig en leefbaar land te laten zijn. Het is nodig om geluk en welvaart van alle Nederlanders te borgen, en om ons door de maatschappelijke transities van vandaag en morgen te loodsen.